تاریخچه :
از سابقه طب سنتی در كشورمان و روند رشد آن شروع كنیم. در دنیا، مكاتب پزشكی بسیار محدود بودند و هنوز هم هستند، اما روشها و شیوههای درمانی بسیار متعدد بوده و هست. یك مكتب پزشكی همواره بر اساس یك تفكر منطقی یا فلسفی شكل گرفته، مثلا مكتب طب چینی بر اساس تفكر تائو (دائو) و مكتب طب هندی (آیورودا) بر اساس تفكر «ودا» صورت گرفته كه هر یك از این ها یك مكتب فلسفی هستند.
بادکش درمانی یا کاپینگ یک روش درمان قدیمی است که طیف وسیعی از بیماریها را میتواند درمان کند و به طور کلی میتواند روی حال عمومی چه در سطح ذهنی و روانی و چه در سطح جسمی و فیزیکی اثر بگذارد. بعضی کتب معتقدند که بادکش میتواند نه تنها به اندازه آنتیبیوتیکها و مسکنها و حتی فراتر از آنها عمل کند، حتی در جایی که داروها از درمان قاصرند به بیماران کمک میکند. این تکنیک بسیار ساده، ارزان و کارآمد است و به عقیده من همه ما به مانند نیاکانمان- باید دانش آن را فرا گیریم تا شادتر و سالمتر زندگی کنیم.
به طور کلی بادکش درمانی (کاپینگ) در اکثر تمدنها استفاده میشده است. حجامت و بادکش درمانی در خاورمیانه قدمتی هزاران ساله دارد. در مصر باستان در یکی از کتب پزشکی مرجع که ۱۵۵۰ قبل از میلاد مسیح روی پاپیروس نگاشته شده، از بادکش درمانی نام برده شده است. در قدیم از شاخ حیوانات و بامبو برای بادکش تر استفاده میشده است.
بادکش گذاشتن یا به قول عامه، لیوان انداختنها امروزه در بین اهل فن به حجامت گرم و خشک، شهرت یافته، از روشهای مهم درمانی در طب سنتی و طب سوزنی (چینی) است که دارای سابقه چند هزار ساله است. از گذشتههای دور اطباء و حکمای مشرق زمین به خواص درمانی بادکشگذاری پی برده و در درمان بسیاری از بیماریها و دردها از آن بهره میگرفتهاند. در طب سنتی چین، تلفیقی بین بادکش درمانی و طب سوزنی صورت گرفته است و اطبای چینی برای افزایش تأثیر طب سوزنی، در بسیاری موارد، آن را همراه با بادکش به کار میبرند.
در طب سنتی ایران زمین نیز درمان با بادکش سابقهای، طولانی دارد و توسط اطبای بزرگی چون ابوعلیسینا، رازی، جرجانی و… به کرات برای درمان بیماریها و دردهای مختلف تجویز شده است و هنوز نیز با نامهای «لیوان انداختن» یا کوزه گذاشتن در اقصی نقاط کشور رواج دارد. در طب کلاسیک و جدید نیز مطالعات فراوانی روی تأثیرات بادکش در درمان بیماریها و مکانیسم این تأثیرات انجام شده است. در این میان، میتوان به مطالعات فراوان دکتر یوهان ابلر( پزشک آلمانی) و پروفسور وُن نیسر اشاره کرد. کتابهای فراوانی نیز در این زمینه در سراسر جهان به چاپ رسیده است که برای نمونه، میتوان به کاپینگ تراپی نوشته پروفسور کِیچیرالی از انگلستان و کتابهای متعدد در مورد بادکش درمانی یا خلأ درمانی اشاره کرد.
پروفسور «شارل لیشتن تلر»، استاد تاریخ پزشکی در دانشگاه لوزان و هامبورگ در کتاب تاریخ پزشکی می نویسد: «برای این که بدانیم به کجا می رویم، باید بدانیم که از کجا می آییم و برای این که بدانیم در کجا هستیم، باید گذشته ی خود را بجوییم و ببینیم که از کجا می آییم.»
نابسامانی های پزشکی اخیر، تا حد زیادی به این علت است که انسان، رابطه ی خود را با گذشته قطع کرده است و اگر کسی از گذشته ی پزشکی آگاه باشد، برای پیش رفت دانش پزشکی راه های تازه ای پیدا خواهد کرد.
سازمان بهداشت جهانی از حدود ۳۰ سال پیش، به منظور جامه ی عمل پوشاندن به شعار خود، توسعه ی طب سنتی را مورد توجه قرار داده است. این تصمیم، بر دو پایه استوار است: اول، عدم دسترسی بسیاری از افراد به خدمات اولیه ی بهداشتی درمانی، که در بعضی کشورها تا ۸۰ درصد جمعیت را شامل می شود و دوم، عدم رضایت از درمان های طب جدید، به خصوص در رابطه با بیماری های مزمن و عوارض جانبی داروهای شیمیایی.
به این دلیل، در سال ۱۹۷۸ سازمان بهداشت جهانی، بیانیه ای در زمینه ی توسعه ی طب سنتی منتشر نمود. در این بیانیه طب سنتی به طور خلاصه، این گونه تعریف شده است: «مجموعه ی تمامی علوم نظری و عملی که در تشخیص طبی، پیش گیری و درمان بیماری های جسمی، ذهنی یا ناهنجارهای اجتماعی به کار می رود و به صورت گفتاری یا نوشتاری، از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته باشد.»
یکی از روش های درمانی که دارای سابقه ی چند هزار ساله می باشد، «بادکش درمانی» است که پزشکان از زمان های دور، در درمان بیماری ها و دردها از آن بهره می گرفتند.
در طب سنتی چین، تلفیقی بین «بادکش درمانی» و «طب سوزنی» صورت گرفته است و طبیبان چینی، در بسیاری موارد، جهت افزایش تأثیر طب سوزنی،آن را همراه بادکش به کار می برند. در طب سنتی ایران زمین نیز درمان با بادکش (حجامت گرم و خشک)، سابقه ای طولانی دارد و توسط پزشکان بزرگی چون «ابو علی سینا»، «رازی»، «جرجانی» و بقیه، بارها جهت درمان بیماری ها و درد های مختلف، تجویز شده است.
در طب کلاسیک و جدید نیز مطالعات فراوانی روی تأثیرات بادکش در درمان بیماری ها و مکانیسم این تأثیرات انجام شده است.
در این میان، می توان به مطالعات فراوان دکتر «یوهان ابلر» (پزشک آلمانی) و پروفسور Von neisser اشاره کرد.
کتاب های فراوانی نیز در این زمینه در سراسر جهان به چاپ رسیده که به عنوان نمونه، می توان به Cuppiny thrapy نوشته ی پروفسور Il Kay chiraliاز انگلستان و کتاب های متعدد در مورد بادکش درمانی یا خلاء درمانی اشاره کرد.
در شبکه های علمی اینترنت نیز مقالات متعدد (بیش از ۲۶۰ هزار مورد) در این زمینه موجود است که با کلمات کلیدی Air thrapy, cupping, Dry cupping می توان آن ها را ملاحظه نمود. ساخت دستگاه های Cupping therapyکه در ایران به دستگاه «دردکش» معروف است، استفاده از این شیوه ی درمانی را برای عموم مردم آسان نموده است.
به طور کلی بادکش درمانی (کاپینگ) در اکثر تمدنها استفاده میشده است. حجامت و بادکش درمانی در خاورمیانه قدمتی هزاران ساله دارد. بعضی کتب معتقدند که بادکش میتواند نه تنها به اندازه آنتیبیوتیکها و مسکنها و حتی فراتر از آنها عمل کند، حتی در جایی که داروها از درمان قاصرند به بیماران کمک میکند.
در کتب طب سنتی ایران از جمله ذخیره خوارزمشاهی و قانون فی الطب و الحاوی و … ، مطالبی در مورد بادکش وجود دارد که نشان دهنده سابقه طولانی این روش است. بادکش یکی از اجزاء کوچک اعمال یداوی در طب سنتی محسوب می شود.
در بیشتر كشورهاى توسعه یافته، طب سنتى و مكمل را تعداد زیادى از افراد این جوامع پذیرفته اند. به طورى كه 48 درصد مردم استرالیا، 70 درصد جمعیت كانادا، 42 درصد مردم آمریكا، 38 درصد مردم بلژیك و 75 درصد جامعه ى فرانسه، دست كم یك مرتبه در سال از خدمات طب مكمل بهره مى برند.
در آلمان 77 درصد كلینیك هاى ضد درد از طب سوزنى یا بادكش سرد استفاده مى كنند و امروزه وسایل پیشرفته در خصوص حجامت و بادكش و طب سوزنى و … ساخته شده است كه جزو صنایع پزشكى محسوب شده و درصد قابل توجهى را به خود اختصاص داده اند.
به عقیده ى ابن سینا، بهترین مكتب پزشكى آن است كه به دارو نیاز نداشته باشد
4 مهر 1386 با دستور وزیر وقت بهداشت و درمان، طب سنتی در کشورمان صاحب دانشکده و مرکز علمی رسمی شد و در 6 سال گذشته، تعداد دانشکدههای طب سنتی به عدد 7 رسیده است و دانشجویان نوبت اول این دانشکدهها اکنون فارغالتحصیل شدهاند.
به هر حال سابقه طولانی طب سنتی همراه با 18 هزار کتاب در این زمینه، این نوع طبابت را در جایگاهی جدی قرار میدهد.
آنچه امروز از آن به عنوان طب سنتی ایران یاد میشود سه بخش دارد:
الف) یك بخش آن «طب فولكلوریك» است و در واقع طب بومی در میان اقوام مختلف ایرانی برگرفته از تجربیات یا تعلیمات صاحبان تجربه است.
ب) بخش دیگر با عملكرد عطاریها، شكستهبندها و… مرتبط است. فعالیت طبسنتی كه در قرن اخیر مطرح بوده، منسوب به این دو گروه است.
ج) بخش سوم كه در واقع مكتب پزشكی- ایرانی است و نام اصلیاش «مكتب طب اخلاطی» است، بر اساس تفكر عناصر و اخلاط به وجود آمده است. این مكتب در واقع «مادر» مكاتب پزشكی جهان است و تنها مكتبی است كه قابلیت علمی-پژوهشی و آموزشی آن طی قرون و اعصار بر سراسر جهان پزشكی سیطره داشته است.
